همه‌ی نوشته‌های تورج کریمی

تعزیه شهادت امام علی (ع) در روز بیست و یکم ماه رمضان

تعزیه در ایرانتعزیه شهادت امام علی (ع)

با آرزوی قبولی طاعات و عبادات همه مومنین در ماه مبارک رمضان، به اطلاع می رساند مراسم تعزیه ی شهادت امام علی (ع) در روز جمعه، بیست و ششم خرداد ماه مصادف با بیست و یکم ماه رمضان ساعت ۱۷:۰۰ برگزار می گردد.

 

 

مکان: استان قزوین، اتوبان کرج-قزوین (۲۵ کیلومتری قزوین)، خروجی نیروگاه شهید رجایی (جاده ی رویروی نیروگاه)، روستای یانس آباد ، مسجد صاحب الزمان روستا.

برنامه شبیه خوانی روز شهادت حضرت زهرا (س)

تعزیه حضرت زهرا (س)

به مناسبت سالروز شهادت حضرت زهرا (س)، مراسم شبیه خوانی در روز پنجشنبه ۹۵/۱۲/۱۲ در روستای یانس آباد برگزار می گردد

مکان : استان قزوین ، اتوبان کرج-قزوین (۲۵کلیومتری قزوین) ، خروجی نیروگاه شهید رجائی (جادهء روبروی نیروگاه) ، روستای یانس آباد ، مسجد صاحب الزمان روستا.
زمان:  ساعت ۴ بعدازظهر

توجه اطلاعیه جدید: برنامه شبیه خوانی ایام صفر

برنامه شبیه خوانی ایام صفر

مطابق سالهای گذشته، مراسم شبیه خوانی در روستای یانس آباد به شرح زیر برگزار می گردد:

۱ دوشنبه (۲۸ صفر) ۹۵/۹/۸ مراسم شهادت امام حسن (ع)

۲ سه شنبه (۲۹صفر) ۹۵/۹/۹ مراسم شهادت حضرت عباس (ع)

۳ چهارشنبه (۳۰ صفر) ۹۵/۹/۱۰ مراسم شهادت امام رضا (ع)

مکان : استان قزوین ، اتوبان کرج-قزوین (۲۵کلیومتری قزوین) ، خروجی نیروگاه شهید رجائی (جادهء روبروی نیروگاه) ، روستای یانس آباد ، مسجد صاحب الزمان روستا.
زمان:  ساعت ۵ بعدازظهر بعد از نماز مغرب و عشاء

یزید پدر حر ریاحی

www.shabihkhani.ir

یزید پدر حر در بصره او را فراخواند و گفت نزد حاکم برو و با پسر معاویه بیعت کن. حر پرسید آیا معاویه مرده است؟ پدرش گفت او زنده می باشد. حر گفت پس برای چه نزد حاکم بروم و با یزید بن معاویه بیعت کنم. پدرش گفت برای این که معاویه امر کرده که در تمام بلاد، حکام از مردم برای پسرش بیعت بگیرند .

حاکم بصره صورت اسامی افراد سرشناس را که با یزید بن معاویه بیعت می کردند برای یزید فرستاد و از جمله اسم حر بن ریاحی برای یزید فرستاده شد. حر از آن به بعد، سال پنجاه و ششم هجری قمری را فراموش نکرد. علت این که تاریخ مزبور به خاطرش ماند این بود که برای اولین بار در آن روز مجبور شد کاری بکند که قلبش راضی به آن نبود. معاویه در روز اول رجب سال شصتم هجری زندگی را بدرود گفت و یزید که به جای معاویه خلیفه شد پاداش وفاداری سرشناسان را داد و حر بن یزید ریاحی دارای منصب شد.

تصمیم حر بن یزید از این که به حسین (ع) ملحق شود نه فقط در تاریخ شرق بلکه در تاریخ دنیا از وقایع استثنائی است. حر بن یزید مردی بود متمول دارای زنها و فرزندان متعدد و دارای تمام امکاناتی که هر کس آن ها را داشته باشد، عمر خود را به خوشی می گذراند. چنین مرد بالغ و عاقل و توانگری حتما قبل از این که به حسین (ع) ملحق گردد حساب سود و زیان خود را می کرده است. ملحق شدن حر بن یزید ریاحی به حسین (ع) یکی از وقایع برجسته تاریخ است . او که یکی از سرداران ارتش بین النهرین بود، می دانست که حسین (ع) تحت محاصره قرار گرفته و نمی تواند به جائی برود. او تردید نداشت که روز بعد، حسین (ع) کشته خواهد شد و پیوستن وی به حسین (ع) نمی تواند وی را از کشته شدن نجات دهد . الحاق حر بن یزید ریاحی به حسین برای وی غیر از ضرر و خطر چیزی نداشت . وی می دانست همین که به حسین ملحق شود اموالش را ضبط خواهند کرد . حر بن یزید ریاحی می دانست که حاکم عراقین و برتر از او یزید بن معاویه از قبیله وی هم نخواهند گذشت و از آن قبیله انتقام خواهند گرفت .

حر بن یزید ریاحی همچون امام حسین (ع) نبود که  دارای رسالت باشد و در راه رسالتش جان فدا نماید. او خویش را رسول نمی دانست و مانند سایر افراد می خواست از خوشی های زندگی برخوردار شود. حر بن یزید ریاحی مانند رجال دستگاه خلیفه، توانگر بود و مانند تمام رجال دستگاه خلیفه ثروتش از املاک تشکیل می شد و بعد از الحاق به حسین املاکش از طرف یزید بن معاویه ضبط می گردید و بعد از مرگش، فرزندان او از آن املاک محروم می شدند. حر بن یزید ریاحی اگر به خلیفه اموی و حاکم او وفادار می ماند علاوه بر این که به زندگی عادی ادامه می داد می توانست بر املاک خود بیفزاید.

حر بن یزید ریاحی نزد «ابوعمران عبدالله بن عامر» قرآن فرامی گرفت. ابوعمران در آن زمان چیزی به حر آموخت با این مضمون:

 (هر وقت بین حق و ناحق مردد شدی و نتوانستی بفهمی که کدام بر حق است و وسیله ای برای سنجش آن دو نداشتی ببین که کدام یک از آن دو، به تو سود مادی نمی رساند و آن که برای تو سود مادی ندارد، به احتمال قوی بر حق می باشد).

در آن شب که حر بن یزید ریاحی با وجدان خود گفت و شنود می کرد به یاد گفته معلم قرآن افتاد. وقتی گفته معلم خود را با وضع موجود تطبیق می نمود می دید که بر طبق اندرز استاد، حسین (ع) بر حق است. چرا که اگر به او ملحق شود سودی عایدش نمی شود و جان را هم بر سر آن می گذارد. اگر ما می دانستیم که شب نهم محرم و روز بعد از آن، بین حر بن یزید ریاحی و وجدان وی چه گفت و شنودها شد شاید یکی از برجسته ترین صفحات محاکمه معنوی بشر را در دست داشتیم.

در تعزیه حر نسخه روستای یانس آباد، اشعار زیبایی در جنگ آخر حر بیان می شود که اشاره به نام پدر حر داشته و جهت گیری حضرت حر بن یزید ریاحی را در دقایق آخر زندگی نشان می دهد.

ز نام پدر ننگ دارم همی

که با دیو هم نام شد آدمی

شطرنج در تعزیه

به نام خدا

شطرنج به روایتی از شترنگ فارسی که بازی معروفی است اقتباس شده و نام واضع آن «حکیم لجلاج» است. واژه شطرنج در ادبیات فارسی و اشعار شعرای بزرگ بسیار مورد استفاده قرار گرفته و هر یک از شعرا با ظرافت بسیار و در قالب ایهام از این بازی و  مهره های آن استفاده کرده اند. در قصیده «دیوان مدائن» با مطلع:

هان ای دل عبرت بین از دیده نظر کن هان

ایوان مدائن را آیینهٔ عبرت دان

این واژه به زیبایی تمام و با ایهامی آشکار به شکل زیر بکارگرفته شده است:

از اسب پیاده شو، بر نطع زمین رخ نه

زیر پی پیلش بین شه مات شده نعمان

خاقانی در این بیت از خواننده‌اش می‌خواهد از «اسب»، پیاده شود و بر «نطعِ» زمین، «رُخ» بنهد و بیندیشد که چگونه نعمان بن مُنذَر به فرمان پادشاه این سرزمین، خسرو پرویز، زیر پای «پیل» انداخته شد و «شه مات» گردید. وی، واژه‌های «اسب، پیاده، نطع (= بساط و فرش)، رُخ، پیل و شه مات (در معنی کنایی شکست خوردن و از پای درآمدن) را در معنی لغوی خود به کار گرفته است؛ امّا این کلمات از اصطلاحات بازی شطرنج نیز هستند. «اسب، پیاده، رُخ و پیل» از مُهره‌های شطرنج؛ «نَطع»، صفحه و رُقعه شطرنج و «شه مات»، اصطلاح بازی شطرنج و نماینده حالت مغلوب‌شدگیِ شاه در بازی است.

نمونه های بسیار دیگری از بکارگیری این واژه در ادبیات فارسی وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از:

سعدی :

 که شاه ارچه در عرصه زور آورست

چو ضعف آید از بیدقی کمتر است 

(بیدق= سرباز پیاده در بازی شطرنج)

فردوسی:

و ز آن پس ببستند بر شاه راه 

رخ و اسب و فرزین و پیل وسپاه

محتشم کاشانی:

با تو آن روز که شطرنج محبت چیدم

ماتی خود ز تو در بازی اول دیدم

اسب جرات چو هوس تاخت به جولانگه عشق

من رخ از عرصهٔ راحت طلبی تابیدم

 

در تعزیه حر، نسخه یانس آباد قزوین شعری کوتاه وجود دارد که مانند ابیات بالا به زیبایی از واژه شطرنج و مهره های آن وبه فراخور موضوع تعزیه استفاده کرده است.

حضرت حر پس از اذن از امام حسین عازم جنگ شد. یزید‌ بن سفیان،  حرّ را به مبارزه فراخواند ولی هنوز خود را آماده نکرده بود که با شمشیر حرّ کشته شد. سپس «ایوب‌ بن مشرح » تیری به طرف اسب حرّ افکند و آن را از پای درآورد. حرّ بلافاصله از اسب پیاده شد و مانند شیر با دشمن جنگید، و شماری از آنان را به هلاکت رساند.

فیلم زیر که مربوط به این قسمت از تعزیه حر می باشد را مشاهده نمایید:

همانطور که مشاهده شد پس از کشته شدن اسب حر، مکالمه زیر بین شمر و حضرت حر صورت می گیرد:

شمر

ایا گروه نمودند اسب حر را پی

بهار خرمی او بشد مقابل دی

حضرت حر:

اسب من پی شد و در جنگ چنان پابندم

من به بی همتی دون صفتان میخندم

گر امانم بدهد این فلک «شطرنجی»

من «پیاده» جلوی «اسب» هزاران بندم

تا «رخ» پاک جهان تاب حسین در نظر است

نشوم سست ره «پیل» سواران بندم

در این ابیات با ایهامی زیبا علاوه بر بیان مطلب، نام بسیاری از مهره های شطرنج بیان شده است و به نظر نویسنده این مقاله زیبا تر بود اگر بیت آخر بصورت زیر بیان می شد:

تا «رخ» پاک جهان «شاه» حسین در نظر است

نشوم «مات» ره «پیل» سواران بندم

نمی دانیم شاید ابیات اصلی نیز همین گونه بوده و در طول سالها دچار تغییر شده است اما به هر حال این ابیات در تعزیه حر نشان از تسلط شاعر به صنعت ایهام و استفاده به جای آن دارد.