همه‌ی نوشته‌های مدیریت سایت 2

گفتگوی حضرت عباس و شمر

در تعزیه های امروز پس از پایان گفتگوی حضرت عباس و شمر معمولاً حضرت عباس به شمر حمله می کند و جنگ و ستیز کوتاهی در می گیرد، حضرت عباس پشت صحنه می رود؛ در این هنگام یکی از کودکان امام حسین (حضرت رقیه) از خواب برمی خیزد و صدای طبل و شیپور آشوب و جنگ را می شنود، پس از چند لحظه ی کوتاه گفتگوی با خویش، حضرت زینب (س) را از خواب بیدار می کند و … اما در نسخه ی میرعزا کاشانی جنگی در نمی گیرد و معلوم نیست پس از آن چه می شود؟ لازم است یادآوری کنم که در نسخه های قدیم تعزیه ی شهادت حضرت عباس نیز پس از گفتگوی حضرت عباس و شمر جنگی روی نمی دهد؛ یعنی واقعه مطابق روایات بود که شمر پشت خیمه ی حضرت عباس می آمد و امان نامه برای آن حضرت می آورد و حضرت عباس هم با مختصر گفتگویی با شمر، امان نامه را پاره می کرد و شمر هم می رفت. لیکن بعدها تعزیه سازان برای اینکه هرچه بیشتر بر جنبه های نمایشی و حماسی این بخش از تعزیه بیافزایند، آن را شاخ و برگ دادند.
نکته ی مهمی که از لحاظ اجرائی و نمایشی درخور توجه است آن است که مناظره و محاوره ی طولانی حضرت عباس و شمر (به شیوه ی نسخه های جدید) ایجاب می کند که پس از آن جنگی درگیرد، و یا به هر حال نوعی حرکت و شور و هیجان پدید آید. این چیزی است که ما در تعزیه های گذشته بارها دیده ایم و احساس کرده ایم. اما اگر پس از گفتگوی حضرت عباس و شمر، اتفاق و حادثه ی مهمی روی ندهد (چنانکه نسخه ی میر عزا کاشانی چنین است)، این وضع و حالت بیشتر مناسب نسخه های قدیم این تعزیه است که گفتگوی حضرت عباس و شمر کوتاه بود، یا می بایستی کوتاه باشد. در هر حال تعزیه نامه ها، بخصوص نسخه های شهادت و وقایع کربلا.(و از همه بیشتر نسخه های تعزیه ی شهادت حضرت عباس، شهادت امام حسین (ع) و حضرت قاسم و چند نسخه ی دیگر) آشفته و مغلوط اند و نیاز به تنظیم و تصحیح و بازنویسی دارند.

تعزیه تاسوعا
گفتگوی شمر و عباس

_____________________________________________________

منابع
تعزیه شمر و عباس/ بهرام بیضایی.
مجله ی آرش، سال اول(۴۱-۱۳۴۰)، شماره ۵، ص ۲۶ تا ۳۹٫
درباره تعزیه و تئاتر/ لاله تقیان با همکاری جلال ستاری؛ نشر مرکز: تهران، چاپ اول ۱۳۷۴٫

نسخه های تعزیه مالک اشتر

مالِک اَشتَر نام کامل : مالک بن حارث نخعی از جنگاوران و یکی از شورش گران بر ضد عثمان و از حامیان علی بود و ملقب به الاشتر بود. وی بر اثر ضربهٔ شمشیری در جنگ یَرموک در سال ۱۵ هجری (۶۳۶ میلادی) از ناحیه چشم آسیب دید و از این‌رو وی را «اَشتر» می‌گفتند.
مالک قوی هیکل بود و شمشیرش به نام لُج ( درخٝشنده همچون آب روان ) معروف بود.
نام او پس از جنگ بیزانتین ( روم شرقی ) بر سر زبانها افتاد و در آن جنگ نقشی برجسته داشت و با شهامت ، فراتر از منطقه درب در سرزمین دشمن پیش رَوی نمود.
مالک در جنگ جمل (۳۶ هجری/۶۵۶ میلادی) حضور داشت و در منابع در این جنگ نبردی تن به تن بین وی و عبدالّٰله بن زبیر و شجاعت‌های دیگری از مالک ذکر شده است.
مالک که طلایه دار سپاه علی در جنگ صفین بود، اهالی رقه را واداشت که پلی بر فراز رود فرات بسازند تا لشکریان علی بتوانند از روی آن عبور کنند. در جنگ صفین فرماندهی بال راست سپاه علی با وی بود و شجاعت زیادی در این جنگ از خود نشان داد.

برای دانلود نسخه های تعزیه مالک اشتر می توانید روی نسخه مورد نظر کلیک کنید:

حضرت علی

مالک اشتر

ابراهیم

عقیل

دهقان

هاتف

عزرائیل

جایستار

غلام

عمرعاص

معاویه

فهرست

فهرست

 

اطلاعیه تعزیه اربعین

به مناسبت اربعین حسینی تعزیه وفات حضرت زینب (س) در روز چهارشنبه ۱۱ آذر ماه (۱۹۳۴/۹/۱۱) ، در ساعت ۱۴ (۲بعداز ظهر) در روستای یانس آباد قزوین برگزار می گردد.

مکان: استان قزوین ، اتوبان کرجقزوین (۲۵کلیومتری قزوین) ، خروجی نیروگاه شهید رجائی (جاده ی روبروی نیروگاه)، روستای یانس آباد ، مسجد صاحب الزمان روستا.

موسیقی و تعزیه ۸ (تفاوت دستگاه سه گاه و چهارگاه)

دستگاه سه‌گاه:
یکی از هفت دستگاه موسیقی ایرانی است.
این دستگاه بیشتر برای بیان احساس غم و اندوه که به امیدواری می‌گراید مناسب است. آواز سه گاه بسیار غم انگیز و حزن آور است.
آوازی است بی نهایت غمگین و ناله‌های جانسوز آن ریشه و بنیاد آدمی را از جا می‌کند و از راز و نیاز عاشقان دوری کشیده و از بیچارگی بی نوایان و ضعیفان گفتگو می‌کند (روح الله خالقی- نظری به موسیقی). به تعبیر استادمجید کیانی ” سه گاه” سپیده دم است. پایان شب و آغاز روشنایی یا آغاز زندگی انسان، آن هم عشق است. (مقام عشق در هفت وادی عرفان)
البته حالت این دستگاه در همه جا ثابت نیست و بویژه در مخالف بسیار باشکوه است. قابل ذکر است که آهنگهای شادی آور در سه گاه فراوان هستند.
ردیف آوازی موسیقی سنتی ایران؛ آواز استاد محمود کریمی، دستگاه سه گاه (درآمد):

.

دستگاه چهارگاه:
یکی از هفت دستگاه موسیقی ایرانی است.
دستگاه، از نظر علم موسیقی یکی از مهم‌ترین و زیباترین مقامات ایرانی است.
اما روی هم رفته چهارگاه را می‌توان دستگاهی محسوب کرد که مانند پیری فرزانه دارای روحی بلند و عرفانی است و احساسات عالی انسانی را در کنار خصایص و محسنات انسانی صبور و شکیبا داراست. از ناکامی‌ها و ناامیدی‌ها اشک غم می‌ریزد و در شادی‌ها و خوشی‌ها اشک شوق و سرور. این دستگاه، بهترین گزینه برای ساخت قطعات و تصانیف ملی میهنی و حماسی است به طوری که به زیبایی می‌تواند حالت شوق و افتخار وصف ناپذیری را در شنونده به وجود آورد.
دستگاه چهارگاه ضمن دارا بودن شخصیت مستقل از بعضی جهات به دستگاه سه‌گاه شبیه‌است.
گوشه «مخالف» اوج این دستگاه به شمار می‌آید. دستگاه چهارگاه در بین پاره‌ای از قدما به «دستگاه ملوک و سلاطین» نیز شهرت داشته‌است. دلیل این نام‌گذاری شاید به حالت رزمی و در عین حال فرح انگیز چهارگاه ارتباط داشته باشد.
ردیف آوازی موسیقی سنتی ایران؛ آواز استاد محمود کریمی، دستگاه چهار گاه (درآمد):

.

دستگاه سه گاه در تعزیه:
در شعر زیر در تعزیه شهادت حضرت عباس (ع):
شد شام ظلمت از حبش زنگ آشکار
بهرکشیک خیمه عَلَم سازم استوار
بَه بَه عجب شبی است شب آخر وداع
فردا ز خون ما شود این دشت لاله زار
باد صبا برو به جنّان گو به باب من
فردا رسند به خدمتت هفتاد و دو جان نثار
کو قاصدی که مژده بر اُم البنین بَرَد
کی پیر خسته دیده برآور ز انتظار
سی ساله نوجوان تو فردا شود شهید
سی سال شُکر حق کن و سی ماه روزه دار

با توجه به توضیحات داده شده در دستگاه سه گاه به نظر نگارنده شعر فوق چون برای بیان احساس غم و اندوه که به امیدواری می‌گراید است و حالتی حزن آور دارد مناسب تر است که در دستگاه سه گاه خوانده شود.
دستگاه چهارگاه در تعزیه:
در شعر زیر در تعزیه شهادت علی اکبر (ع):
شد وقت آنکه ای علی اکبر وفا کنی
جان عزیز در ره بابت فدا کنی
تا کی نشسته ای بگشا دیده را ببین
آمد دَمی که دفع ، تو شرّ از عناء کنی

با توجه به توضیحات داده شده در دستگاه چهار گاه به نظر نگارنده شعر فوق چون احساسات عالی انسانی را در کنار خصایص و محسنات انسانی داراست و حالت رزمی و حماسی نیز دارد مناسب تر است که در دستگاه چهاگاه خوانده شود.
—————————————————————————————————————————————————————-
البته انتخاب دستگاه موسیقی برای شعر امری سلیقه ای است و چه بسا بسیاری از اشعار را می توان در دستگاه های مختلف اجرا کرد برای نمونه شعر زیر از سعدی است که توسط استاد محمّدرضا شجریان در دستگاه نوا و توسط استاد محمود کریمی در دستگاه سه گاه اجرا شده است:

.

بنابراین خواننده با توجه به شعر و اینکه قصد بیان چه حس و حالتی را دارد دستگاه مناسب را برای موسیقی خود برمی گزیند پس مطالب مطرح شده در مورد اشعار تعزیه تنها سلیقه ی نگارنده بوده و چه بسا ممکن است خوانندگان تعزیه با توجه به مهارت و سلیقه ی خود دستگاه هایی متفاوت از آنچه گفته شد را برای اجرای این قطعات انتخاب کنند.

تعزیه وفات حضرت رقیه (س) سال ۱۳۸۸

تعزیه وفات حضرت رقیه (س) روستای یانس آباد قزوین سال ۱۳۸۸٫

شبیه خوانان:

یزید = باب الله شیخی.

غلام یزید = نظرعلی قربانی.

هنده = مرحوم قاسم یانسی.

کنیز هنده = حسین جان هاشمی.

دختر یزید = آرش ملکی.

امام غایب (امام حسین) = ایرج کریمی.

امام سجاد = مجتبی یانسی.

حضرت زینب (س) = امین رجبی.

حضرت رقیه (س) = محمّد کریمی.

توجه …  برای وارد شدن به صفحه سایت ما در وب سایت اشتراک فیلم آپارات روی لینک زیر کلیک کنید .

www.aparat.com/shabihkhaniqazvin